Nowy art. 302¹ Kodeksu pracy wlicza okresy wykonywania umów zlecenia do okresu zatrudnienia pracownika etatowego, jeśli z tych umów odprowadzano składki emerytalne i rentowe.
Ta zmiana oznacza, że wymiar urlopu pozostaje taki sam formalnie — 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10 lat — ale dotychczasowe okresy pracy na umowach cywilnoprawnych mogą zostać doliczone do stażu i spowodować jednorazowe zwiększenie wymiaru urlopu. W praktyce wielu pracowników, którzy łączą etat z okresami na zleceniu lub prowadzeniem JDG, może nagle zyskać 6 dodatkowych dni urlopu.
Co dokładnie zmienia nowelizacja
Nowy przepis wprowadza możliwość wliczenia do stażu pracy okresów, które wcześniej nie były zaliczane do stażu pracowniczego, o ile z tych okresów były opłacane składki emerytalne i rentowe. Zmiana ma wejść w życie od 2026 roku, z różnymi terminami stosowania zależnie od rodzaju pracodawcy (np. przykładowo 1.01.2026 dla niektórych podmiotów sektora publicznego i 1.05.2026 dla pracodawców prywatnych).
Kluczowe parametry i liczby
– wymiar urlopu etatowego pozostaje bez zmian: 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10 lat,
– nowy przepis to art. 302¹ Kodeksu pracy, który przewiduje wliczanie okresów z umów zlecenia, umów agencyjnych, umów o świadczenie usług stosowanych jak zlecenie oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli odprowadzano składki emerytalne i rentowe,
– umowa o dzieło jest wyłączona z katalogu okresów wliczanych do stażu,
– do stażu wlicza się pełne okresy objęte umowami, a nie liczbę przepracowanych godzin,
– możliwe jest wliczenie okresów historycznych, jeśli istnieje dokumentacja w ZUS potwierdzająca odprowadzanie składek.
Zakres wliczanych okresów
- umowy zlecenia,
- umowy agencyjnej,
- umowy o świadczenie usług stosowane jak zlecenie,
- okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (JDG),
- okresy bycia osobą współpracującą przy tych umowach.
Stan prawny przed nowelizacją i po niej
Przed nowelizacją umowa zlecenie była regulowana przez Kodeks cywilny i nie tworzyła ustawowego prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego. Zleceniobiorca nie nabywał uprawnień pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy, a ewentualne dni wolne zależały wyłącznie od postanowień umowy. Po nowelizacji pozostaje ten sam fundament prawny — zleceniobiorcy jako tacy nadal nie zyskują ustawowego prawa do urlopu — ale zmienia się sposób liczenia stażu dla osób zatrudnionych na etacie: do stażu etatowego będą doliczone okresy, gdy odprowadzone były składki emerytalne i rentowe.
Praktyczne skutki dla pracownika
Wliczenie umów zleceń może spowodować jednorazowe zwiększenie wymiaru urlopu o 6 dni dla osób, które po doliczeniu tych okresów osiągną próg 10 lat stażu. Oznacza to realny zysk: pracownik z 7–8 latami stażu etatowego i 2–3 latami pracy na zleceniu może od dnia wejścia w życie przepisów mieć prawo do 26 dni urlopu zamiast dotychczasowych 20 dni.
Dodatkowe konsekwencje, które warto rozważyć:
– możliwe przyspieszenie nabywania innych uprawnień zależnych od stażu, takich jak nagrody jubileuszowe czy dłuższy okres wypowiedzenia,
– obowiązek przedstawienia przez pracownika dowodów na opłacanie składek — bez potwierdzenia od ZUS okres nie zostanie uwzględniony,
– wyższy wymiar urlopu obowiązuje od dnia zastosowania przepisów; pracownik nie może żądać wypłaty wyrównania za minione lata.
Przykłady obliczeń
– przykład 1: pracownik ma 7 lat etatu i 3 lata pracy na zleceniu — po doliczeniu okresów łączny staż wynosi 10 lat, więc wymiar urlopu rośnie z 20 do 26 dni,
– przykład 2: pracownik ma 5 lat etatu, 4 lata zlecenia i 1 rok JDG — po zsumowaniu łączny staż to 10 lat, co daje 26 dni urlopu,
– przykład 3: pracownik ma 8 lat etatu i 1 rok zlecenia — łączny staż to 9 lat, więc wymiar urlopu pozostaje 20 dni.
Kto zyska najwięcej
- pracownicy etatowi z historią pracy na zleceniu lub prowadzenia JDG, którzy mają łączny staż zbliżony do 10 lat,
- osoby łączące zatrudnienie etatowe z krótszymi okresami zleceń, agencji lub działalności gospodarczej,
- pracownicy, którzy po doliczeniu okresów cywilnoprawnych szybko osiągną próg 10 lat i zyskają 6 dni urlopu.
Skala i konsekwencje społeczne
W Polsce rośnie odsetek zatrudnionych na zasadach cywilnoprawnych (zlecenia, umowy B2B). Nowelizacja wpłynie więc na znaczną grupę osób funkcjonujących na rynku pracy jako freelancerzy, studenci dorabiający, czy specjaliści projektowi. Choć nie są jeszcze dostępne szczegółowe dane ilościowe dotyczące liczby osób, które dokładnie zyskają, oparte na analizach praktycznych można oczekiwać, że tysiące pracowników etatowych zyskają od razu 6 dodatkowych dni urlopu.
Polityczny priorytet sprawy potwierdza przebieg legislacyjny: projekt został przedłożony do Stałego Komitetu Rady Ministrów w maju 2025 r., co świadczy o intencji przyspieszonego wdrożenia zmian. Państwowa Inspekcja Pracy oraz resorty pracy sygnalizowały, że realizacja będzie wymagać współpracy z ZUS i działami kadr pracodawców.
Ryzyka i kontrowersje
Zmiana generuje też wyzwania:
– brak roszczeń za lata poprzednie — wyższy wymiar urlopu ma zastosowanie dopiero od wejścia w życie przepisów, co może być postrzegane jako niesprawiedliwe przez osoby, które pracowały znacznie wcześniej na zleceniach,
– ryzyko nadużyć polegających na zawieraniu zleceń na te same czynności w czasie urlopu celem obejścia przepisów — Sąd Najwyższy i PIP analizują takie przypadki i mogą kwalifikować je jako obejście prawa,
– nagły wzrost puli dni urlopowych zwiększy krótkoterminowe koszty pracodawców: konieczność zatrudniania zastępstw, reorganizacji grafików i zwiększenia budżetu na absencje.
Checklista dokumentów dla pracownika
- umowy zlecenia i ich aneksy,
- rachunki lub faktury za wykonane zlecenia,
- potwierdzenia przelewów lub dowody zapłaty,
- wydruki z ZUS potwierdzające okresy ubezpieczeniowe,
- dokumenty CEIDG potwierdzające prowadzenie działalności gospodarczej, gdy dotyczy.
Kroki wdrożeniowe dla działu HR
- opracowanie procedury przyjmowania i weryfikacji dokumentów od pracowników,
- weryfikacja okresów w ZUS i archiwach kadrowych,
- przeliczenie stażu dla wszystkich pracowników i aktualizacja kart ewidencji urlopowej,
- zaktualizowanie budżetu urlopowego i planów urlopowych z uwzględnieniem jednorazowego wzrostu puli dni,
- komunikacja z pracownikami o wymaganych dokumentach i przewidywanych terminach przeliczeń.
Praktyczne wskazówki i „life hacki”
– zbierz dokumenty już teraz: umowy zlecenia, rachunki, potwierdzenia przelewów, faktury oraz wydruki historii ubezpieczenia z ZUS — im szybciej dostarczysz dowody, tym szybciej pracodawca przeliczy twój staż i wymiar urlopu,
– sprawdź w ZUS historię opłacania składek: wydruk historii konta ubezpieczonego (raport) jest często kluczowym dowodem przy wliczaniu okresów sprzed wielu lat,
– jeśli prowadziłeś działalność gospodarczą, dołącz wydruki z CEIDG i potwierdzenia odprowadzania składek ZUS za okres JDG,
– w przypadku rozbieżności poproś pracodawcę o formalne wyjaśnienie oraz oświadczenie o terminie przeliczenia — warto prosić o potwierdzenie odbioru dokumentów przez HR,
– dział HR powinien przygotować szablony potwierdzeń dla pracowników oraz przewodnik po procedurze weryfikacyjnej, aby uniknąć powtarzalnych pytań i opóźnień.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy okres zlecenia będzie wliczony do stażu?
Nie. Okres zostanie wliczony, jeśli z tytułu umowy odprowadzano składki emerytalne i rentowe. Brak składek eliminuje okres z wliczenia.
Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu?
Nie. Projekt wyłącza umowy o dzieło z katalogu okresów wliczanych do stażu pracy.
Czy zleceniobiorca zyskuje prawo do płatnego urlopu?
Nie. Zleceniobiorca samodzielnie nadal nie nabywa ustawowego prawa do płatnego urlopu; zmiana dotyczy tylko pracowników etatowych, którym dolicza się okresy zleceń do stażu.
Czy można wliczyć okresy sprzed wielu lat?
Tak. Okresy historyczne można wliczyć, jeśli pracownik przedstawi dokumenty potwierdzające odprowadzanie składek do ZUS. W praktyce to często wydruk historii konta ubezpieczonego z ZUS jest decydującym dowodem.
Jak szybko pracodawca musi przeliczyć staż po dostarczeniu dokumentów?
Pracodawca przelicza staż niezwłocznie po otrzymaniu i weryfikacji dokumentów; od dnia zastosowania przepisów zmieniony wymiar urlopu obowiązuje w praktyce od momentu potwierdzenia przez pracodawcę.
Dodatkowe uwagi prawne i praktyczne
– wliczane okresy muszą być potwierdzone dowodami odprowadzania składek do ZUS; bez tego dowodu HR może odmówić wliczenia,
– istnieje ryzyko sporu, gdy zleceniobiorca wykonywał tę samą pracę co na etacie w czasie urlopu — organy i sądy analizują takie przypadki pod kątem obejścia prawa o urlopie,
– przy sporach dowodowymi są dokumenty księgowe, umowy oraz wydruki z ZUS, dlatego kompletność dokumentacji ma kluczowe znaczenie.
Przygotowując się do zmiany, warto działać dwutorowo: pracownicy powinni zacząć gromadzić dokumenty i kontaktować się z działem HR, a pracodawcy powinni natychmiast opracować procedury weryfikacyjne i oszacować budżetowe skutki zwiększenia puli dni urlopowych.
